Ptaki w Polsce zaczynają śpiewać już w styczniu i lutym (sikory, kos), najgłośniej śpiewają od kwietnia do czerwca, a w lipcu i sierpniu prawie milkną. Jesienią i zimą śpiewa głównie rudzik. Najpiękniejszy koncert, czyli poranny chór ptaków, usłyszysz w maju, mniej więcej godzinę przed wschodem słońca.
Najważniejsze w skrócie
- Ptaki śpiewają głównie po to, by zająć teren i zwabić partnerkę – dlatego najwięcej śpiewu słychać w okresie lęgowym.
- Sygnałem do śpiewu jest przede wszystkim wydłużający się dzień, a nie sama temperatura.
- Śpiewają głównie samce. Wyjątkiem jest m.in. rudzik, u którego jesienią śpiewają także samice.
- Najlepsza pora na słuchanie to świt – od około godziny przed wschodem słońca.
Kalendarz śpiewu ptaków miesiąc po miesiącu
| Miesiąc | Kogo usłyszysz? |
|---|---|
| Styczeń | sikora bogatka, bębnienie dzięcioła dużego, nocą puszczyk |
| Luty | sikory, pierwsze kosy, szpaki po powrocie |
| Marzec | skowronek, kos, rudzik, zięba, czajka |
| Kwiecień | pełnia chóru: zięby, kosy, rudziki; pod koniec miesiąca kukułka |
| Maj | szczyt śpiewu: słowik, wilga, kukułka, przepiórka, nocą derkacz |
| Czerwiec | wciąż głośno, ale chór słabnie – ptaki karmią młode |
| Lipiec-sierpień | cisza: pierzenie i opieka nad młodymi; odzywają się pojedyncze ptaki |
| Wrzesień-październik | jesienny śpiew rudzika, odloty żurawi i gęsi |
| Listopad-grudzień | rudzik, sikory przy karmnikach, nawołujące sroki i sójki |
Zima i przedwiośnie: kto śpiewa najwcześniej?
Pierwszy wyraźny „zwiastun wiosny” w miastach to sikora bogatka. Jej dźwięczne „cy-cy-bę” słychać już w słoneczne dni stycznia. W lasach i parkach rozlega się też bębnienie dzięcioła – to nie śpiew, tylko werbel w suchą gałąź, ale pełni tę samą rolę.
W lutym i marcu zaczyna śpiewać kos – melodyjnie, spokojnie, najchętniej o zmierzchu z wysokiej anteny lub dachu.
Na polach w marcu wznosi się w niebo skowronek, który śpiewa w locie nawet kilka minut bez przerwy.
Wiosna: kwiecień i maj to szczyt koncertu
W kwietniu do chóru dołączają ptaki wracające z Afryki i z południa Europy. Zięba powtarza krótką, opadającą zwrotkę zakończoną „ozdobnikiem”, a kukułka przylatuje zwykle w drugiej połowie kwietnia.
Maj należy do słowika. Śpiewa głośno, także nocą, z gęstych krzaków nad wodą. W Polsce częściej słychać słowika szarego (na wschodzie i w centrum), na zachodzie – słowika rdzawego, którego nagranie znajdziesz poniżej.
Ostatnia wraca wilga – dopiero na początku maja. Jej fletowe „fiu-fiu-liu” brzmi egzotycznie, choć to nasz ptak.
Lato: dlaczego w lipcu ptaki milkną?
Po wykarmieniu młodych ptaki nie muszą już bronić terenu ani szukać partnera. Zaczynają się pierzyć – wymieniają pióra, są mniej sprawne w locie i wolą się nie zdradzać głosem. Dlatego w lipcu i sierpniu w lesie jest zaskakująco cicho.
Jesień i zima: rudzik śpiewa prawie cały rok
Rudzik to wyjątek. Jesienią zajmuje „zimowy” teren i broni go śpiewem – śpiewają wtedy także samice. Jego melancholijną, perlistą piosenkę słychać od września do zimy, nawet przy świetle latarni.
Jak słuchać porannego chóru ptaków?
- Wybierz pogodny, bezwietrzny poranek w maju.
- Wyjdź około godziny przed wschodem słońca – pierwsze zaczynają rudziki i kosy.
- Stań na skraju lasu, w parku albo nad wodą – tam ptaków jest najwięcej.
- Słuchaj po kolei: jeden głos, potem następny. Porównuj je z nagraniami w kategorii ptaki.
- Sprawdź się w quizie z głosów ptaków.
Najczęstsze pytania
Kiedy ptaki zaczynają śpiewać na wiosnę?
Pierwsze ptaki, np. sikory i kosy, śpiewają już w styczniu i lutym. Pełny wiosenny chór rozwija się w kwietniu, a szczyt przypada na maj.
O której godzinie ptaki śpiewają najgłośniej?
O świcie. Poranny chór zaczyna się około godziny przed wschodem słońca i trwa do kilku godzin po nim.
Dlaczego ptaki śpiewają rano?
Rano powietrze jest spokojne i dźwięk niesie się daleko, a jest jeszcze za ciemno na skuteczne szukanie pokarmu. Samiec, który śpiewa mocno o świcie, pokazuje rywalom i samicom, że dobrze przetrwał noc.
Jaki ptak śpiewa w nocy?
Najbardziej znany to słowik. W nocy słychać też derkacza, a w miastach przy latarniach – rudzika i kosa.
